Het Amerikaanse Ministerie van Justitie, de échte parel van het voetbal?

Vicesecretaris-generaal  Marcus Kattner is afgelopen week ontslagen door de FIFA. Waar de internationale voetbalorganisatie het bij ‘schendingen van zijn fiduciaire verantwoordelijkheden’ houdt, zijn BBC-bronnen ervan overtuigd dat Kattner zichzelf tussen 2008 en 2014 miljoenenbonussen uitbetaalde. De secretaris-generaal, Jérôme Valcke, werd op 9 januari ontslagen. Hij werd onder andere verdacht van het overmaken van 10 miljoen dollar naar FIFA-vicevoorzitter Jack Warner. Het diepgewortelde corruptieprobleem binnen de FIFA wordt al jaren onderzocht. In 2015 was het dan ook voor het eerst raak in Zürich.

 

Wie zijn er opgepakt bij de Zürich-arrestaties?

Bij het vijfenzestigste FIFA-congres op 29 mei 2015, herkoos de organisatie Sepp Blatter als voorzitter. Twee dagen daarvoor viel de Zwitserse politie hotel Baur au Lac in Zürich binnen, waar rond die tijd relatief veel FIFA-officials en andere leidinggevenden van aan FIFA geaffilieerde bedrijven waren. Dit op verzoek van de FBI en de IRS-CI, die al jaren bezig bleken te zijn met onderzoeken. Negen FIFA-officials en vijf bazen van andere bedrijven werden in de ochtend totaal overrompeld en gearresteerd wegens verdenking van onder andere afpersing, telefoonfraude, omkoping en witwassen. Vier gedaagden werden direct schuldig bevonden.

Op 3 december 2015 werden in hetzelfde hotel opnieuw zestien andere grote FIFA-officials opgepakt, die in verband werden gebracht met corruptie. De twee ‘belangrijkste’ mannen van de clique werden vrijwel direct meegenomen: Alfredo Hawit en Juan Ángel Napout. Beiden voormalig vicevoorzitter bij de FIFA en respectievelijk voormalig CONCACAF- (voetbalbond Noord-Amerika en Midden-Amerika) en CONMEBOL- (voetbalbond Zuid-Amerika)-voorzitter.

 

Op welke manier wordt er onderzoek gedaan en door wie?

Het Amerikaanse Ministerie van Justitie heeft geen enkele buitenlandse FIFA-verdachte aangeklaagd wegens omkoping, omdat de Amerikaanse federale omkopingswetten alleen betalingen aan overheidsfunctionarissen dekken. Daarom hebben ze in hun handelingen de Racketeer Influenced and Corrupt Organisations Act gebruikt. Door deze RICO-wet, die eigenlijk gemaakt is om maffiapraktijken tegen te gaan, kunnen ze de verdachten dus pakken op onder andere afpersing, telefoonfraude en omkoping.

De Amerikaanse minister van Justitie, Loretta Lynch, was als advocaat in district New York al bezig met het onderzoeken van de corruptie in de FIFA. Deze ‘FIFA slayer’, zoals ze zichzelf in een Amerikaanse talkshow noemde, ging een samenwerking aan met de FBI en de IRS-CI. Door de combinatie van deze drie machten, kreeg Lynch uiteindelijk genoeg informatie om verdachten op te sporen. In een persconferentie in New York kwam ze met pakkende feiten: ‘Officials en grote directeuren maken misbruik van hun vertrouwelijke positie, door miljoenen dollars te verwerven aan steekpenningen en smeergeld.’

De samenwerking tussen FBI en de IRS-CI begon overigens, doordat beide organisaties een onderzoek waren gestart naar Chuck Blazer, voormalig algemeen secretaris van de CONCACAF en voormalig lid van de FIFA Executive Committee. In 2013 bekende Blazer verschillende misdaden. In plaats van de 20-jarige celstraf die hij had kunnen krijgen, kwam er een gerechtelijk akkoord. De Amerikaan filmde bijvoorbeeld stiekem bijeenkomsten van verdachten en speelde die informatie door aan het Ministerie van Justitie.

 
Vanwaar de onrust vanuit de buitenwereld?

De toewijzingen van de wereldkampioenschappen van 2006 in Duitsland en 2010 in Zuid-Afrika worden onderzocht, in verband met eerdere corruptiezaken om grote eindtoernooien heen. Ook is er veel controverse over toernooien die nog gespeeld moeten worden. De wereldkampioenschappen van 2018 en 2022 zullen door respectievelijk Rusland en Qatar georganiseerd worden. In Rusland is racisme in grote mate aanwezig langs de voetbalvelden, ook de clinch waarin Rusland en Oekraïne liggen, zorgt voor onzekerheid. Qatar wordt door veel kenners als totaal ongeschikt beschouwd. Het klimaat, Qatar als voetballand en de mensenrechten daar worden ter discussie gesteld. Er wordt nu overwogen om het WK in de winter te spelen, maar dan zijn veel Europese competities nog bezig. De FBI onderzoekt beide toewijzingen.

Gaat de opschoning binnen de FIFA helpen?

Corruptie blijft ondanks onderzoeken en arrestaties doorgaan. Over een paar dagen begint de strijd om de Copa América Centenario (toernooi georganiseerd door CONMEBOL en CONCACAF), die voor het eerst buiten Zuid-Amerika gehouden wordt. De keuze om het toernooi in de Verenigde Staten te organiseren zou een teken van ‘internationale sportiviteit’ uit moeten stralen. Lynch beweert dat dit onzin is en dat er tenminste 110 miljoen dollar aan smeergeld ontvangen is door de voetbalbonden.

Toch lijkt de FIFA ‘opnieuw’ te willen beginnen. Vorig jaar werden de hoogste bazen van de FIFA: Sepp Blatter (destijds FIFA-voorzitter), Michel Platini (destijds UEFA-voorzitter) en Jérôme Valcke (destijds secretaris-generaal FIFA), verbannen voor 90 dagen door FIFA’s Ethische Commissie, ze zijn nu allemaal hun positie kwijt. UEFA’s Gianni Infantino werd uiteindelijk gekozen als nieuwe FIFA-voorzitter. In zijn toespraken is hij zeer ambitieus: ‘Als we nu niets aan de reputatie van de FIFA doen, dan zie ik geen toekomst meer. Er moet een reformatie komen.’ Of die woorden waargemaakt gaan worden, zal nog moeten blijken. Met de lopende onderzoeken en een iets schonere FIFA-lei, is er in ieder geval wat hoop voor de voetbalwereld.

Advertenties